સાંધાઓનું નિર્માણ કેવી રીતે થાય છે? સાંધાઓના પ્રકારો અને તેના ઉપયોગો વિશે વિગતવાર ચર્ચા કરો.

(N/A) સાંધાઓ એ પેશીઓની એવી રચનાત્મક ગોઠવણી છે જે બે કે તેથી વધુ હાડકાંને તેમના જોડાણના સ્થાને જોડે છે.
$\Rightarrow$ શરીરના હાડકાના ભાગોને સમાવતી તમામ પ્રકારની હલનચલન માટે સાંધાઓ આવશ્યક છે.
- સાંધાઓ એ હાડકાં વચ્ચે અથવા હાડકાં અને કાસ્થિ વચ્ચેના સંપર્ક બિંદુઓ છે. સ્નાયુઓ દ્વારા ઉત્પન્ન થતું બળ સાંધાઓ દ્વારા હલનચલન કરવા માટે વપરાય છે,જ્યાં સાંધો આધારબિંદુ (fulcrum) તરીકે કાર્ય કરે છે.
સાંધાઓને $3$ મુખ્ય રચનાત્મક સ્વરૂપોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા છે:
$(1)$ તંતુમય સાંધાઓ (Fibrous joints),$(2)$ કાસ્થિમય સાંધાઓ (Cartilaginous joints),$(3)$ સાયનોવિયલ સાંધા (Synovial joints).
તંતુમય સાંધાઓ: આ અચલ સાંધા છે જે કોઈપણ હલનચલન કરવા દેતા નથી. આ પ્રકારનો સાંધો ખોપરીના સપાટ હાડકાંમાં જોવા મળે છે જે મસ્તક પેટી બનાવવા માટે સીવણ (sutures) ના સ્વરૂપમાં ઘટ્ટ રેસામય સંયોજક પેશીઓની મદદથી એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે.
$\Rightarrow$ કાસ્થિમય સાંધાઓ: હાડકાં કાસ્થિની મદદથી એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે. કરોડસ્તંભમાં પાસ-પાસેના કરોડરજ્જુના મણકા વચ્ચેનો સાંધો આ પ્રકારનો હોય છે. તે મર્યાદિત હલનચલન કરવાની મંજૂરી આપે છે.
સાયનોવિયલ સાંધા: આ સાંધાઓ બે હાડકાંની જોડાતી સપાટીઓ વચ્ચે પ્રવાહીથી ભરેલી સાયનોવિયલ ગુહાની હાજરી દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે. આવી ગોઠવણી નોંધપાત્ર હલનચલન કરવાની મંજૂરી આપે છે અને તે પ્રચલન અને અન્ય હલનચલનમાં મદદ કરે છે. ઉદાહરણો:
$(i)$ કંદુક ઉલૂખલ સાંધો (Ball and socket joint) (ભુજાસ્થિ અને સ્કંધમેખલા વચ્ચે)
$(ii)$ મિજાગરનો સાંધો (Hinge joint) (ઘૂંટણનો સાંધો)
$(iii)$ ઉખળી સાંધો (Pivot joint) (એટલાસ અને એક્સિસ મણકા વચ્ચે)
$(iv)$ સરકતા સાંધા (Gliding joint) (કાર્પલ્સ વચ્ચે)
$(v)$ સેડલ સાંધો (Saddle joint) (અંગૂઠાના કાર્પલ અને મેટાકાર્પલ વચ્ચે)